“Geschiedenis is niet alleen iets uit een boek”

Well 775 jaar

Een plaats waar men de Maas gemakkelijk kon oversteken, een verdedigingstoren, enkele woningen en een kerkje vormden de basis voor het ontstaan van Well. In de middeleeuwen kreeg dit dorp, gelegen aan de Maas en in het Nationaal Park de Maasduinen, de naam Welle, wat ‘aanlegplaats’ betekent. Nu, 775 jaar later, keren de inwoners op 22 en 23 augustus voor even terug naar de sfeer van de middeleeuwen.

Well ontstond in de 13^e eeuw als een zelfstandig bestuursgebied onder leiding van de kasteelheer. De kasteelheer had veel macht: hij mocht belastingen en tol heffen, bezat rechten op onder meer visserij, jacht, markten en de veerdienst over de Maas, en benoemde zowel de pastoor als de onderwijzers. In de negentiende eeuw was Well een welvarend landbouwdorp met een drukbezochte graanmarkt, een kerk en een groot kasteel. Kasteel Well, dat in de veertiende eeuw werd gebouwd als waterburcht, kent een rijke geschiedenis. Tussen 1771 en 1852 was het eigendom van de familie De Liedel, die het erfde van gravin De Pas de Feurquières. Sinds 1986 heeft het kasteel een nieuwe bestemming als universiteitscampus. Dit middeleeuwse kasteel vormt in het weekend van 22 en 23 augustus het indrukwekkende decor voor een spectaculair Middeleeuws Weekend, het hoogtepunt van het jubileumjaar Well 775.

Well 775 jaar vieren
Zo’n twee jaar geleden ontstonden de eerste gedachten om de 775^ste vermeldingsdag van Well te vieren. Er werd een stichting opgericht en uiteenlopende ideeën kregen gestalte. Verschillende activiteiten vonden al eerder dit jaar plaats, zoals Well covered: een rocktempel midden in Well, een nieuwjaarsfeest, een toneelstuk met vier uitverkochte voorstellingen over streekfiguur Jan d’n Duvel, een concert op het water en een kunstmarkt. “Ook is er een spannend jeugdboek uitgebracht over de riddertijd dat zich afspeelt in Kasteel Well”, vertellen Ronald van Broeckhuysen en Mark Hermans, organisatoren van Well 775. “Dit boek verscheen eerder in 1913, geschreven door hoofdonderwijzer Willem Duncker. Het verhaal is vertaald naar de moderne tijd, maar het oorspronkelijke verhaallijn is in stand gelaten. ‘Kasteel Well’ wordt gratis uitgedeeld aan de groepen 7 en 8 van de scholen in Well en Wellerlooi.

Geschiedenis komt tot leven
Tijdens het vierde weekend van augustus, vindt het hoogtepunt plaats van het jubileumjaar Well 775. Tijdens een spectaculair Middeleeuws Weekend zal kasteel Well het decor zijn waarin een duik terug in de tijd genomen wordt. Verschillende re-enactmentgroepen (re-enactment betekent letterlijk het opnieuw opvoeren of uitbeelden van een gebeurtenis), spelen zo goed mogelijk het dagelijks leven, ambachten, tradities en gebruiken uit de middeleeuwen na. In historische kleding laten zij zien hoe mensen eeuwen geleden woonden en werkten. Met verschillende demonstraties van onder andere pijlen maken, houtbewerken en smidswerk nemen zij bezoekers mee terug in de tijd. De deelnemende re-enactmentgroepen komen uit plaatsen door heel Nederland en zelfs uit België.

Ridders en ambachtslieden
Wie dat weekend de kasteelbrug over gaat, komt als het ware in een tijdmachine terecht”, vertellen Ronald en Mark. “Om de historische beleving zo realistisch mogelijk te maken, worden moderne voorzieningen, zoals horecagelegenheden, buiten de kasteelpoorten geplaatst. Waar je normaal gesproken studenten rondom het kasteel ziet, zullen op de twee feestdagen ridders en ambachtslieden het terrein overnemen. Vanaf 11.00 uur vinden meerdere keren per dag spectaculaire veldslagen plaats. Ook kinderen kunnen hieraan deelnemen met knuppels gevuld met lucht. ‘s Nachts blijven de re-enactmentgroepen op het terrein, dus een sfeerbeeld van een semi-belegering met kampvuren zal de historische sfeer zelfs tot in de late uurtjes doorvoeren.”

Veel actieve vrijwilligers
Het bestuur van de stichting vormt de basis van de verschillende jubileumfestiviteiten, maar de organisatie en uitvoering van alle evenementen ligt grotendeels in handen van werkgroepen bestaande uit inwoners van Well en lokale verenigingen. Zo verzorgde de toneelvereniging bijvoorbeeld de toneeluitvoeringen. “Daarbij is een groot aantal actieve vrijwilligers betrokken,” aldus de organisatie. “Elke vereniging brengt haar eigen groep betrokken vrijwilligers mee. Voor het Concert op het Water bij Jachthaven Leukermeer in Well was bijvoorbeeld een uitgebreide bouwploeg nodig, waarbij vele handen van vrijwilligers het evenement mogelijk hebben gemaakt. Daarnaast werkt een aparte werkgroep aan de productie van een documentaire in de stijl van Het Verhaal van Nederland. Deze serie brengt de geschiedenis van Well in beeld aan de hand van belangrijke gebeurtenissen, personen en locaties. Na een oproep voor figuranten meldden zich maar liefst tachtig enthousiaste deelnemers aan. Deze documentaire wordt aan het einde van dit jaar gepresenteerd als afsluiting van Well 775. Het toetje, de kers op de taart.”

Geschiedenis: niet alleen uit een boek
Ronald en Mark kijken met enthousiasme uit naar het Middeleeuws Weekend rondom het kasteel. “Het is bijzonder om mensen op deze manier kennis te laten maken met de geschiedenis; het is niet alleen iets uit een boek. In een uniek decor zoals het kasteel, met ridders, paarden en ambachten, komt het verleden echt tot leven. Het was een flinke financiële uitdaging om het evenement mogelijk te maken. Dankzij steun van onmisbare sponsoren uit de directe omgeving en een grote bijdrage van de gemeente hebben we het Middeleeuws Weekend gratis toegankelijk kunnen maken. Well 775 wordt breed gedragen door het hele dorp. Het is echt gemaakt door mensen, voor mensen. Voor inwoners van Well, omliggende dorpen en toeristen. Well staat erom bekend dat wanneer iets wordt georganiseerd, het ook goed gebeurt. En zo’n groots evenement organiseer je maar eens in de vijfentwintig jaar.” De organisatoren nodigen iedereen uit om deze unieke kans te benutten: een reis terug in de tijd naar ridders, kastelen en middeleeuwse gebruiken. “Dit wordt een weekend om niet te missen.”

www.well775.nl