Ik heb soms landschapspijn

Natuurbeschermer Henk Klaassen gaat met pensioen
“Ik lig er wel eens wakker van. Het doet pijn om te zien hoe de natuur de laatste vijftig, zestig jaar achteruit is gegaan in Groesbeek en omgeving.” Natuurbeschermer en liefhebber Henk Klaassen(76) weet waar hij het over heeft. Hij heeft zich middels vele organisaties ingezet voor de bescherming en het herstel van de natuur. Als kind was hij al vaak in het bos te vinden en onlangs werd hij door Vogelbescherming onderscheiden met een Gouden Lepelaar, als dank voor vijftig jaar vrijwillige inzet voor de vogels.

Met de paplepel
Henk heeft de liefde voor de natuur niet van een vreemde. Het is hem met de paplepel ingegoten. Met zijn ouders trok hij vaak de natuur in. “Met hun verhalen maakten ze mij enthousiast. Mijn vader was meer van de dieren, vogels, zoogdieren, mijn moeder had meer interesse in de planten. We gingen vaak naar het Reichswald. Mijn ouders gaven ook hun eigen namen voor de diverse soorten. Mariabloemen, Pisputjes, Bibbergras. Toen ik tien jaar oud was, ging ik veel zelf op pad, elke week. Ik heb zelfs de laatste Korhoen in het Reichswald nog gezien.” Als Henk vertelt over zijn passie voor de natuur, glimt hij van oor tot oor. Een liefhebber pur sang. “Met de gebroeders Eikholt gingen we veel op excursie in De Bruuk. En tot mijn achttiende ging ik veel op pad om (roof)vogels te tellen.”

Actief baasje
Henk heeft zich in de loop der jaren verdienstelijk ingezet voor de natuur. Vanaf 1975 doet hij mee aan de wintertelling roofvogels, hij was medeoprichter van Werkgroep Milieu Groesbeek(WMG), gaf rondleidingen in de Heemtuin en begeleide jeugdnatuurstudiegroep De Aardhommels. Tien jaar lang was hij jeugdboswachter van het Avonturenbos in Groesbeek. Hij gaf er excursies voor de jeugd en bouwde de attracties. Daarnaast besteedde hij veel tijd aan het beschermen van de kievit en de patrijs. “Hoe vaak zie je hier nog een kievit of een patrijs? Ze zijn hier bijna uitgestorven.” Henk deed mee aan het ringen van vogels op Schiermonnikoog en is momenteel actief bij de Steenuilen werkgroep Groesbeek(STUG). Een bijzonder project betreft de gierzwaluw. “Aan de zijkant van ons huis heb ik nestkasten opgehangen. Daardoor kon ik de vogels ringen en van een zender voorzien. Dat leverde veel informatie op over de trekroutes van die beesten. De gierzwaluwen bleken tot aan Mozambique te vliegen. Dat was voor die tijd niet eens bekend.” Zo, die Henk heeft veel gedaan voor de natuur, zie je de lezer denken. Absoluut, maar het betreft hier slechts een greep uit de vele natuurprojecten waarbij hij was betrokken.

Achter- en vooruitgang
Henk heeft in de loop der jaren veel achteruit zien gaan in de natuur. “De ruilverkaveling in de jaren ’80 vormde de nekslag voor de natuur. De intensieve landbouw en de bestrijdingsmiddelen deden de rest. De mensen willen natuur, maar het moet niet te lastig zijn. Geen muggenbeten, brandnetels of wolf. Na Corona is het toerisme enorm toegenomen. Dat gaat ten koste van de rust in de natuur. Ik zou zeggen: geniet er van, maar toon wel respect. Mensen zetten soms zelfs zeldzame broedgevallen op het internet. Tja.” Het was niet alleen maar kommer en kwel. Er ontstonden ook mooie dingen. “Zeker, het Schildbroek, de ecologische verbindingszone bij de Dennenkamp, De Steenbroekse hei, en de Foeperpot. En landgoed Buitengewoon niet te vergeten. De ooievaar kwam terug, we zien steeds meer rode wouwen in de omgeving en de gele kwikstaart broedt hier vaker. Daar ben ik erg blij mee. ”

Landschapspijn
Henk groeide op in Groesbeek in een tijd dat de natuur nog rijkelijk voorhanden was. “Als ik anno 2026 rondfiets in de omgeving van Groesbeek doet het me soms pijn en is het moeilijk om te genieten van de natuur. Ik erger me soms. Ik mis de bloemrijke weiden en akkerranden. De weilanden van nu zijn net groene woestijnen. Vele soorten zijn verdwenen of in aantal achteruit gegaan. Denk aan vogels als de veldleeuwerik, de grauwe gors, de kievit, de patrijs, de bonte en grauwe vliegenvanger, de watersnip, het ijsvogeltje, de grote gele kwikstaart, je ziet ze nauwelijks nog. Als je vroeger de Bruuk inliep, hoorde je meteen de fascinerende zang van de nachtegaal. Allemaal weg. Hoe vaak zie je nog een ree? Hoe dat komt? Onder andere door de intensieve landbouw. Veel moois wordt kapot gespoten. Maar ook de agrarische natuurvereniging De Ploegdriever heeft hier te weinig natuurstroken aangelegd. Daarom hebben we de BAG, de Buitengewone Akkervogel werkgroep Groesbeek, opgericht. Veel boeren werken daar gelukkig uitstekend aan mee.”

Jeugd
Jeugdeducatie en - begeleiding loopt als een rode draad door de vele natuuractiviteiten van Henk. Waarom eigenlijk? “Wat denk je? Om ze het huis uit te krijgen, natuurlijk, en om ze te enthousiasmeren voor de natuur. Zoals mijn ouders dat ook bij mij gedaan hebben. Tegenwoordig mag je niet meer zoveel als vroeger, maar als je de jeugd onderwijst mag je wel vissen in de Bruuk of van het pad af. Alleen onder begeleiding, hè. Dan kun je zaken beter uitleggen, meer laten zien.”

Bedreigingen
Het vele werk van Henk wordt door velen gewaardeerd, maar niet door iedereen. “Ik was bijvoorbeeld tegen het fietspad naar Malden, en tegen de openstelling van de grensovergang Altena/Hettsteeg. Dat leverde vervelende reacties op. Bedreigingen soms. Wat dat betreft heb ik veel meegemaakt. Schoten hagel over me heen, de gifspuit over me heen. Ik heb veel last gehad van sommige reacties op mijn visie. Ik ben nou eenmaal kritisch, maar altijd in dienst van en met hart voor de natuur.”

Gouden Lepelaar
Onlangs kreeg Henk van Vogelbescherming Nederland de Gouden Lepelaar uitgereikt. Als waardering voor vijftig jaar inzet voor de vogels. Die prijs wordt regelmatig uitgereikt aan mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de vogelbescherming. “Ik ben trots op die Gouden Lepelaar, maar het maakt het mij wel moeilijker om te stoppen met de natuurbescherming.”

Meer genieten
Stoppen met natuurbescherming? “Ja, ik stop ermee. Met pijn in mijn hart. Om gezondheidsredenen. Het wordt me teveel. Maar natuurliefhebber zal ik altijd blijven, in hart en nieren. Ik heb altijd intens van de natuur genoten, maar voortaan ga ik me minder ergeren aan de achteruitgang van de natuur, en er nog meer van genieten.”